§ 2. Чарцёжныя матэрыялы, інструменты і прылады
Чарцёжныя інструменты
Да іх належаць лінейкі, рэйсшыны, вугольнікі, цыркулі, трафарэты, лякалы, транспарціры.
|
Лінейкі. Для чарчэння выкарыстоўваюцца пластыкавыя ці драўляныя лінейкі даўжынёй не менш за 30 см. Для правядзення паралельных ліній зручна карыстацца лінейкай з ролікам (інерцыйнай рэйсшынай). |
 |
|
Рабочая паверхня лінейкі, на якую нанесена шкала, павінна быць гладкай і прамалінейнай. Для праверкі якасці лінейкі правядзіце прамую лінію. Перавярнуўшы лінейку, сумясціце яе рабочую паверхню з праведзенай лініяй і правядзіце другую лінію. Лініі, праведзеныя якаснай лінейкай, супадуць.
Выкарыстоўваючы дадатковыя крыніцы, знайдзіце інфармацыю пра прыёмы работы з інерцыйнай рэйсшынай.
|
Вугольнікі чарцёжныя. Для чарчэння выкарыстоўваюцца два віды вугольнікаў: з вугламі 30°, 60°, 90° і 45°, 45°, 90°; драўляныя або пластыкавыя. |
 |
Выкарыстоўваючы правілы праверкі якасці лінейкі, раскажыце, як праверыць якасць прамога вугла вугольніка..
Цыркулі. Адрозніваюць цыркулі кругавыя (прызначаны для вычэрчвання акружнасцей і дуг) і разметачныя (цыркулі-вымяральнікі — прызначаны для пераносу памераў з лінейкі на чарцёж). Для вычэрчвання акружнасцей і дуг малога дыяметра ўжываецца кронцыркуль (яго яшчэ называюць балерынка). Для захоўвання цыркуляў выкарыстоўваецца спецыяльны футляр — гатавальня.
Правілы выкарыстання цыркуля
- іголка і графітавы стрыжань цыркуля павінны знаходзіцца на адным узроўні;
- графітавы стрыжань павінен быць даўжынёй не менш за 8—10 мм. графітавы стрыжань павінен быць завостраны пад вуглом і ўстаўлены завостраным бокам вонкі;
- пры правядзенні акружнасцей і дуг іголка і графітавы стрыжань павінны быць перпендыкулярныя плоскасці чарцяжа;
- пры рабоце цыркуль трымаюць двума пальцамі за рыфленую галоўку, злёгку нахіліўшы цыркуль наперад прыкладна на 15°.
Выкарыстоўваючы дадатковыя крыніцы, знайдзіце інфармацыю, як з дапамогай кругавога цыркуля вычарціць акружнасці вялікага радыуса.
|
Трафарэты і лякалы. Трафарэты — пластмасавыя пласцінкі з прарэзамі ў выглядзе геаметрычных фігур, якія палягчаюць і паскараюць выкананне графічных відарысаў. Лякала ўяўляе сабой тонкую пласціну з пластмасы з крывалінейнымі кантамі і прызначана для выканання лякальных (не цыркульных) крывых. |
|
Дзе выкарыстоўваюцца трафарэты і лякалы?
|
Транспарцір. Уяўляе сабой інструмент у выглядзе дугі, падзеленай на градусы ад 0 да 180° (у некаторых мадэлях — ад 0 да 360°) для вымярэння вуглоў і нанясення іх на чарцяжы
|
 |
