Ідэало́гія (ад грэч. idea — паняцце, уяўленне і logos — слова) — сістэма палітычных, прававых, маральных, філасофскіх і іншых поглядаў і ідэй, у якіх усведамляюцца і ацэньваюцца адносіны людзей да рэчаіснасці; сістэма поглядаў і ідэй той ці іншай палітычнай плыні ці партыі, у якіх адлюстроўваюцца інтарэсы розных слаёў грамадства.

Іера́рхія (ад грэч. hieros — святы і archē — улада) — 1) размяшчэнне элементаў цэлага ў парадку ад вышэйшага да самага нізкага; 2) размяшчэнне службовых званняў, чыноў у парадку іх падпарадкавання.

Імперыялі́зм (фр. imperialisme, ад лац. imperium — улада) — дзяржаўная палітыка, заснаваная, як правіла, на ваеннай сіле і накіраваная на заваяванне і эксплуатацыю іншых краін і народаў. Паняцце «імперыялізм» разглядаецца таксама як стадыя капіталізму, галоўнымі асаблівасцямі якой з’яўляюцца панаванне мана­полій і абвастрэнне барацьбы паміж дзяржавамі за сферы ўплыву ў свеце.

Інвесты́цыі (ням. Investition, ад лац. investio — апранаю) — доўгатэрміновыя ўкладанні капіталу ў галіне эканомікі ўнутры краіны і за мяжой.

Індустрыяліза́цыя (ад лац. industria — дзейнасць) — працэс стварэння буйной машыннай вытворчасці ў прамысловасці і іншых галінах гаспадаркі.

Інтэгра́цыя (ад лац. integratio — аднаўленне, папаўненне і integer — цэлы) — працэс узаемнага прыстасавання, пашырэння эканамічнага і вытворчага супрацоўніцтва, аб’яднання нацыянальных гаспадарак дзвюх і больш дзяржаў, форма інтэрнацыяналізацыі гаспадарчага жыцця, якая вядзе да фарміравання адзінага гаспадарчага комплексу.

Інтэрве́нцыя (ад лац. interventio — умяшанне) — гвалтоўнае ўмяшальніцтва адной або некалькіх дзяржаў у справы іншай дзяржавы. Можа быць ваеннай (адна з формаў агрэсіі), эканамічнай, дыпламатычнай.

Агра́рная рэвалю́цыя — пераход ад феадальных парадкаў у Еўропе да капіталістычных, ад натуральнай вытворчасці да таварнай, ператварэнне феадалаў у сельскіх буржуа, а сялян — у фермераў або парабкаў.

Агрэ́сія (ад лац. aggressio — напад) — прымяненне сілы адной дзяржавай супраць іншай з мэтай захопу яе тэрыторыі, ліквідацыі незалежнасці, змены палітычнага і грамадскага ладу.

Амні́стыя (ад грэч. amnēstia — забыццё, прабачэнне) — вызваленне вярхоўнай уладай ад судовага пакарання або замена прызначанага судом пакарання больш мяккім.

Анархі́зм (ад грэч. anarchia — безуладдзе) — палітычная плынь, якая выступае супраць цэнтралізаванай улады і дзяржаўнага прымусу. Ідэалам анархізму з’яўляюцца самакіравальныя камуны або федэратыўныя прафесійныя саюзы (анарха-сін­дыкалізм).

Ане́ксія (ад лац. annexio — далучэнне) — гвалтоўнае далучэнне краіны ці яе часткі да іншай краіны.

Антыкаланія́льны рух — нацыянальна-вызваленчы рух у каланіяльных і залежных краінах, накіраваны на барацьбу за нацыянальную незалежнасць.

Апазі́цыя (ад лац. oppositio — проціпастаўленне) — супрацьдзеянне, супраціў якой-небудзь палітыцы, дзеянням, поглядам; палітычная група, якая выступае супраць меркавання большасці і прапаноўвае іншы спосаб рашэння праблем, іншую палітыку.

Апартэі́д (на мове афрыкаанс apartheid — паасобнае пражыванне) — найбольш крайняя форма расавай дыскрымінацыі. Палітыка апартэіду праводзілася Нацыянальнай партыяй у Паўднёва-Афрыканскай Рэспубліцы ў 1948—1994 гг.

Аўтано́мія (ад грэч. autos — сам і  nomos — закон) — 1) права самастойнага ажыццяўлення дзяржаўнай улады або кіравання, нададзенае якой-небудзь частцы дзяржавы; 2) самастойнасць якой-небудзь установы.

Аўта́ркі́я (ад гр. autarkeia — самадастатковасць) — эканамічны рэжым краіны, які прадугледжвае яе самазабеспячэнне і звядзенне да мінімуму гандлёвага абмену з іншымі краінамі.

Аўтарытары́зм (ад лац. auctoritas — улада, уплыў) — палітычны рэжым, пры якім улада знаходзіцца ў руках аднаго чалавека ці групы асоб. Для яго характэрныя поўная або частковая адсутнасць палітычных свабод грамадзян, абмежаванне дзейнасці партый і арганізацый, падаўленне апазіцыі, роспуск або падпарадкаванне ўладам прадстаўнічых устаноў, адсутнасць падзелу ўлад, прымяненне палітычных рэпрэсій.

Бі́ржа (ням. Börse) — форма рэгулярна дзеючага аптовага рынку тавараў (таварная біржа), каштоўных папер (фондавая біржа) і валюты (валютная біржа), а таксама рабочай сілы (біржа працы).

Байко́т (англ. boycott, ад імя англійскага аканома Ч. К. Байкота, у дачыненні да якога ўпершыню ў 1880 г. ірландскія арандатары ўжылі гэтую меру) — 1) адмова адной дзяржавы падтрымліваць адносіны з іншай дзяржавай ці групай дзяржаў; 2) форма палітычнай і эканамічнай барацьбы, якая прадугледжвае поўнае або частковае спыненне адносін з пэўнай асобай, арганізацыяй або прадпрыемствам (напрыклад, адмова ад набыцця прадукцыі канкрэтнага прадпрыемства).

Буржуазі́я (фр. bourgeoisie — гараджане) — грамадскі клас уласнікаў сродкаў вытворчасці (прадметаў і прылад працы) і капіталу, якія атрымліваюць даходы ў выніку гандлёвай, прамысловай, крэдытна-фінансавай і іншай прадпрымальніцкай дзейнасці.

Бюракра́тыя (ад фр. bureau — бюро, канцылярыя і грэч. kratos — улада; літаральна — панаванне канцылярыі) — катэгорыя людзей, якія прафесійна займаюцца пытаннямі кіравання і выкананнем рашэнняў вышэйшых органаў улады.

Геапалі́тыка (ад грэч. gē — зямля і politika — палітыка) — палітычная кан­цэпцыя, згодна з якой палітыка дзяржаў, у асноўным знешняя, прадвызначаецца геаграфічнымі фактарамі (становішча краіны, прыродныя рэсурсы, клімат і інш.).

Генацы́д (ад грэч. genos — род, племя і лац. caedo — забіваю) — знішчэнне або пераслед людзей па расавай, этнічнай ці рэлігійнай прыкмеце; адно з найцяжэйшых злачынстваў супраць чалавецтва.

Глабаліза́цыя (англ. globalization, ад лац. globus — шар) — з’ява, якая характарызуе сусветную палітыка-эканамічную сітуацыю апошняга дзесяцігоддзя XX — пачатку ХХІ ст. Абумоўлена неабходнасцю рашэння сусветных праблем (экалагічныя і дэмаграфічныя праблемы, пераадоленне эканамічнай і культурнай адсталасці, энергетычнага, сыравіннага, харчовага і іншых крызісаў, асваенне калязямной прасторы і г. д.). Характарызуецца ўзрастаннем узаемасувязі і ўзаемазалежнасці розных краін і рэгіёнаў свету.

Грамадзя́нская вайна́ — узброеная форма палітычнай барацьбы паміж рознымі класамі і палітычнымі групоўкамі ўнутры адной дзяржавы.

Гумані́зм (ад лац. humanus — чалавечы, чалавечны) — 1) сукупнасць ідэй і поглядаў эпохі Адраджэння, якія вылучалі на першы план чалавека і патрабавалі павагі яго годнасці і любові да яго; 2) прызнанне каштоўнасці чалавека як асобы, яго права на свабоднае развіццё і праяву сваіх здольнасцей, зацвярджэнне дабра для чалавека як крытэрыю ацэнкі грамадскіх адносін.

Дзяржа́ва — палітычная арганізацыя грамадства з пэўнай формай праўлення (манархія, рэспубліка), для якой характэрнае ўстанаўленне вярхоўнай улады на пэўнай тэрыторыі; галоўны інстытут палітычнай сістэмы. Па форме дзяржаўнага ладу можа быць унітарнай або федэратыўнай.

Дыктату́ра (ад лац. dictatura — неабмежаваная ўлада) — ажыццяўленне ўлады ў дзяржаве недэмакратычнымі метадамі.

Дыскрыміна́цыя (ад лац. discriminatio — распазнаванне) — абмежаванне або пазбаўленне правоў людзей па прыкмеце расавай або нацыянальнай прыналежнасці, рэлігійных ці палітычных перакананнях і г. д.

Дэмілітарыза́цыя (ад лац. de — аддзяленне, адмена і militaris — ваенны) — уста­наўленне міжнародным дагаворам забароны якой-небудзь дзяржаве мець ваенную прамысловасць і ўтрымліваць узброеныя сілы.

Дэмакра́тыя (ад грэч. demos — народ і kratos — улада) — форма дзяржаўна-палітычнага ладу грамадства, якая прызнае народ у якасці крыніцы ўлады; палітычны лад, заснаваны на прынцыпах свабоды, роўнасці, павагі да правоў чалавека, вяршэн­ства закону, падзелу ўлад, выбарнасці кіраўніка дзяржавы і прадстаўнічых органаў.

Дэнацыфіка́цыя — комплекс мерапрыемстваў дзяржаў-пераможцаў (СССР, ЗША, Вялікабрытанія, Францыя) па ліквідацыі наступстваў нацыянал-сацыялістычнага рэжыму ў Германіі і Аўстрыі пасля Другой сусветнай вайны. Уключала ліквідацыю фашысцкай Нацыянал-сацыялістычнай германскай рабочай партыі, роспуск усіх нацысцкіх устаноў і прыцягненне да адказнасці ваенных злачынцаў.

Каалі́цыя (ад лац. coalitio — саюз) — палітычны або ваенны саюз дзяржаў, палітычных дзеячаў і арганізацый.

Каланіялі́зм (ад лац. colonia — селішча) — сістэма панавання груп развітых дзяржаў і краін (метраполій) над астатнім светам у XVI — XX стст.; палітыка заваявання і эксплуатацыі ваеннымі, палітычнымі і эканамічнымі метадамі краін і тэрыторый, як правіла, эканамічна менш развітых і пераважна з іншанацыянальным насельніцтвам.

Кало́нія (ад лац. colonia — селішча) — 1) група людзей, якія стварылі пасяленне ў іншай краіне, або само гэтае пасяленне; 2) тэрыторыя або краіна, захопленая замежнай дзяржавай (метраполіяй) і эксплуатаваная ёю.

Камуні́зм (ад лац. communis — агульны) — 1) агульнае абазначэнне розных вучэнняў аб ідэальным грамадстве, якое характарызуецца сацыяльнай роўнасцю і адсутнасцю прыватнай уласнасці; 2) у марксісцкай тэорыі агульнаэканамічная фармацыя, заснаваная на грамадскай уласнасці на сродкі вытворчасці. Змяніў капіталізм у выніку сацыялістычнай («пралетарскай») рэвалюцыі.

Канве́рсія вае́ннай вытво́рчасці — перавод ваенна-прамысловых прадпрыемстваў на выпуск мірнай прадукцыі.

Кансерваты́зм (ад лац. conservo — ахоўваю, захоўваю) — сукупнасць ідэйнапалітычных і культурных плыняў, якія абапіраюцца на ідэю традыцыі і пераемнасці ў сацыяльным і культурным жыцці. Для яго характэрныя прыхільнасць існуючым і прынятым сацыяльным сістэмам і нормам, непрыманне рэвалюцый і радыкальных рэформаў, адстойванне эвалюцыйнага, самабытнага развіцця грамадства і дзяржавы.

Канстыту́цыя (ад лац. constitutio — прылада) — асноўны закон дзяржавы, які валодае найвышэйшай юрыдычнай сілай, замацоўвае палітычную і эканамічную сістэму, які ўсталёўвае прынцып і парадак утварэння органаў улады, выбарчую сістэму, правы і абавязкі грамадзян.

Кантрыбу́цыя (ад лац. contributio — плацяжы) — плацяжы, якія накладаюцца на пераможаны ў вайне бок, прымусовыя грашовыя зборы з акупіраванай тэрыторыі.

Канфедэра́цыя (ад лац. confoederatio — саюз, аб’яднанне) — саюз дзяржаў, якія захоўваюць незалежнае існаванне і аб’ядноўваюцца толькі для каардынацыі некаторых дзеянняў (напрыклад, ваенных, знешнепалітычных).

Капіталі́зм (ад лац. capitalis — галоўны) — грамадскі лад, заснаваны на прыватнай уласнасці, наёмнай працы і рыначнай эканоміцы.

Капітуля́цыя (ад лац. capitulare — дамаўляцца) — спыненне ўзброенага супраціву аднаго з ваюючых бакоў і здача пераможцу на прадыктаваных ім умовах.

Кару́пцыя (ад лац. corruptio — подкуп) — выкарыстанне службовымі асобамі свайго службовага становішча ў мэтах асабістага ўзбагачэння.

Кла́сы — вялікія, адносна ўстойлівыя групы людзей, якія адрозніваюцца па сваім месцы ў сістэме вытворчасці, арганізацыі працы, спосабах атрымання і памерах багацця (напрыклад, сялянства, рабочы клас, буржуазія, сярэдні клас).

Лібералі́зм (ад лац. liberalis — свабодны) — сістэма палітычных і філасофскіх поглядаў, якая ўзнікла ў канцы XVIII ст., абвяшчае недатыкальнасць правоў і свабод чалавека, выступае за зніжэнне ролі дзяржавы ў жыцці грамадства.

Мадэрніза́цыя — 1) змены, удасканаленні, якія адпавядаюць сучасным па­трабаванням; 2) гістарычны працэс сацыяльных змен і рэфармавання ў грамадстве, асаблівая форма развіцця пры пераходзе ад традыцыйнага грамадства да сучаснага; 3) свядомая ўстаноўка дзяржавы на правядзенне якасных пераўтварэнняў у грамадстве з улікам вопыту перадавых краін.

Манапо́лія (ад грэч. monos — адзін, адзіны і  pōleō — прадаю) — 1) гаспадарчае аб’яднанне, якое засяроджвае ў сваіх руках вялікую частку вытворчасці і збыту якога-небудзь тавару; 2) выключнае права дзяржавы, саслоўя або арганізацыі на гандаль ці якую-небудзь іншую сферу дзейнасці.

Манетары́зм — эканамічная тэорыя, якая разглядае грашовую масу, што знаходзіцца ў абарачэнні, як вызначальны фактар развіцця эканомікі. Выступае супраць непасрэднага ўмяшання дзяржаўнай улады ў эканоміку.

На́цыя (ад лац. natio — племя, народ) — супольнасць людзей, для якіх характэрныя пражыванне на адной тэрыторыі, адзіная эканоміка, агульная мова, падобныя рысы культуры і псіхалогіі. Фарміруецца ў працэсе сцвярджэння буржуазнага грамадства.

Нацыяналіза́цыя (англ., фр. nationalization, ад лац. natio — народ) — перадача прыватнай уласнасці ў рукі дзяржавы.

Нацыяналі́зм (фр. nationalism, ад лац. natio — народ) — ідэалогія і палітыка, якія прызнаюць нацыю вышэйшай формай супольнасці людзей. Служыць магутнай аб’яднаўчай сілай у барацьбе за вызваленне адных нацый або ў аб’яднанні ў адну дзяржаву іншых. З прызнаннем перавагі адной нацыі над другой становіцца прычынай кровапралітных канфліктаў паміж імі.

Нацыяна́льнае пыта́нне — сукупнасць палітычных, эканамічных, прававых, ідэалагічных і іншых праблем, якія ўзнікаюць у працэсе ўнутрыдзяржаўных адносін паміж нацыямі, народнасцямі.

Паліты́чная па́ртыя — арганізацыя, якая аб’ядноўвае на добраахвотнай аснове асоб з агульнымі сацыяльна-класавымі, палітыка-эканамічнымі, нацыянальна-культурнымі, рэлігійнымі і іншымі інтарэсамі і ідэаламі, якая ставіць перад сабой мэту заваявання палітычнай улады або ўдзел у ёй. Да правых партый адносяць партыі, якія імкнуцца захаваць існуючае становішча, да левых — тыя, якія выступаюць за неабходнасць перамен, пераўтварэнне грамадскага ладу.

Паліты́чны рэжы́м (ад фр. régime — рэжым, кіраванне, кіраўніцтва) — сукупнасць сродкаў і метадаў, з дапамогай якіх ажыццяўляецца палітычная ўлада ў дзяржаве. Сярод асноўных тыпаў, як правіла, вылучаюць: дэмакратычны, аўтарытарны, таталітарны палітычныя рэжымы. У сучаснай навуцы ключавым лічыцца распазнаванне дэмакратычных і недэмакратычных рэжымаў.

Папулі́зм (фр. populisme, ад лац. populus — народ) — палітычныя дзеянні, накіраваныя на заваяванне даверу і падтрымку выбаршчыкаў, якія базуюцца на элементах дэмагогіі і невыканальных абяцаннях.

Пацыфі́зм (ад лац. paсificus — міратворчы) — міжнародны антываенны грамадскі рух, які ўзнік у канцы XIX ст.

Пралетарыя́т (ад лац. proletarius — які належыць да маламаёмнага пласта грамадзян у Старажытным Рыме) — клас наёмных рабочых.

Прамысло́вая рэвалю́цыя — пераход ад ручной вытворчасці да машыннай, стварэнне фабрычна-заводскай прамысловасці.

Прапага́нда (ад лац. propaganda — тое, што падлягае распаўсюджванню) — распаўсюджванне пэўных ідэй у грамадстве з мэтай фарміравання ў шырокіх мас насельніцтва пэўных поглядаў.

Прыва́тная ўла́снасць — права прыватных ці юрыдычных асоб набываць, валодаць, кантраляваць, выкарыстоўваць, прадаваць, завяшчаць зямлю, капітал і іншую рухомую і нерухомую маёмасць.

Прыватыза́цыя (ад лац. privatus — прыватны) — перадача або продаж дзяржаўнай уласнасці прыватным асобам або групе асоб.

Радыкалі́зм (ад лац. radicalis — карэнны) — спосаб дзеянняў, які характарызуецца выкарыстаннем крайніх мер і метадаў для вырашэння якіх-небудзь пытанняў, пераўтварэнняў у грамадстве.

Ра́са — група чалавецтва, якая склалася гістарычна і характарызуецца агульнымі спадчыннымі прыкметамі (колерам скуры, вачэй, валасоў, формай чэрапа, ростам). Усе расы абсалютна раўнацэнныя. Сучаснае чалавецтва падзяляецца на экватарыяльную, еўрапеоідную, мангалоідную і аўстралоідную расы.

Рэа́кцыя (ад лац. re — супраць і actio — дзеянне) — палітыка актыўнага супраціву грамадскаму прагрэсу ў мэтах захавання і ўмацавання аджылых сацыяльных парадкаў.

Рэвалю́цыя (ад познелац. revolutio — паварот, пераварот) — радыкальнае, карэннае, якаснае змяненне, скачок у развіцці грамадства, прыроды або пазнання, спалучанае з адкрытым разрывам з папярэднім станам. Рэвалюцыю адрозніваюць ад эвалюцыі і ад рэформаў.

Рэпара́цыі (ад лац. reparatio — аднаўленне) — пакрыццё пераможанай дзяржавай нанесенай ёю шкоды.

Рэпрэ́сіі (ад лац. repressio — падаўленне) — карныя меры, якія прымяняюцца ўладамі.

Рэцэ́сія (ад лац. recessus — адступленне) — спад вытворчасці, які характарызуецца адсутнасцю або падзеннем росту валавога нацыянальнага прадукту (ВНП).

Сасло́ўе — грамадскія групы людзей, якія склаліся ў эпоху феадалізму і валодалі рознымі правамі і абавязкамі. Дзяліліся на вышэйшыя і ніжэйшыя (дваранства, сялянства і інш.).

Сацыя́л-дэмакра́ты — прадстаўнікі палітычнага руху, які абвясціў сваёй мэтай барацьбу за паляпшэнне жыцця людзей. Сацыял-дэмакратыя падзялілася на два асноўныя кірункі: рэвалюцыйны і рэфармісцкі. Рэвалюцыянеры дабіваліся хутчэйшага ўдасканалення грамадства гвалтоўным шляхам. Рэфармісты выступалі за паступовыя мірныя пераўтварэнні.

Сацыялі́зм (фр. socialism, ад лац. socialis — грамадскі) — 1) вучэнне, у якім у якасці мэты і ідэалу вылучаецца ажыццяўленне прынцыпаў сацыяльнай справядлівасці, свабоды і роўнасці; 2) грамадскі лад, які ўвасабляе гэтыя прынцыпы; 3) эканамічная сістэма, пры якой сродкі вытворчасці знаходзяцца ў грамадскай уласнасці.

Сепараты́зм (фр. separatisme, ад лац. separatus — асобны) — імкненне да аддзялення, адасаблення.

Суверэнітэ́т (ням. Souveränität, ад фр. souveraineté — вярхоўная ўлада) — незалежнасць дзяржавы ад іншых дзяржаў у знешніх адносінах і вяршэнства ва ўнутраных справах.

Таталітары́зм (фр. totalitarisme, ад лац. totalis — увесь, поўны, цэлы) — форма ўладкавання грамадства, якая характарызуецца імкненнем улады да поўнага падпарадкавання чалавека, усёабдымнага кантролю дзяржавы над грамадствам, самага жорсткага цэнтралізму. Выключае любыя праявы грамадзянскай супольнасці, замяняючы ўсе гарызантальныя структуры вертыкальнымі сувязямі.

Тэро́р (лац. terror — страх, жах) — гвалтоўныя дзеянні з мэтай ліквідацыі і падаўлення палітычных праціўнікаў.

Уніта́рная дзяржа́ва — форма дзяржаўнага ладу, пры якой адміністрацыйна-тэрытарыяльныя адзінкі (вобласці, губерні, дэпартаменты, прэфектуры і да т. п.) не валодаюць прыкметамі дзяржаўнасці.

Урбаніза́цыя (ад лац. urbanus — гарадскі) — працэс узмацнення ролі гарадоў у развіцці грамадства; рост колькасці гараджан.

Фашы́зм (іт. fascismo, ад fascio — пучок, звязак, аб’яднанне) — ідэалогія, палітычная плынь і дзяржаўны рэжым, накіраваныя на прыгнечанне ўсіх дэмакратычных свабод і прагрэсіўных грамадскіх рухаў. Для яго характэрныя непрыманне гуманізму, крайні нацыяналізм, шавінізм, расізм, апора на гвалт, культ правадыра, татальная ўлада дзяржавы, імкненне да кантролю над асобай, чалавеканенавісніцтва, мілітарызацыя, агрэсія.

Федэра́цыя (ад познелац. foederatio — саюз, аб’яднанне) — форма дзяржаўнага ладу, пры якой у склад дзяржавы ўваходзяць адміністрацыйна-тэрытарыяльныя ўтварэнні (штаты, землі, кантоны, правінцыі і інш.), што валодаюць прыкметамі дзяржаўнасці. Яны маюць свае канстытуцыі, вышэйшыя заканадаўчыя, выканаўчыя і судовыя органы. Вярхоўная ж заканадаўчая, выканаўчая, судовая ўлада належыць федэральным органам. У федэральным парламенце маецца палата, якая прадстаўляе інтарэсы яе суб’ектаў. Федэральныя органы афіцыйна прадстаўляюць дзяржаву ў знешніх зносінах.

Цывіліза́цыя (ад лац. civilis — грамадзянскі, дзяржаўны) — 1) матэрыяльная і духоўная культура; 2) асаблівы гістарычны этап, які ішоў за перыядамі дзікасці і варварства; 3) ступень грамадскага развіцця, якая адрозніваецца параўнальна высокім узроўнем вытворчасці, сацыяльных адносін, палітычнага жыцця, навукі і іншых элементаў культуры; 4) супольнасць людзей, аб’яднаная падобнымі духоўнымі каштоўнасцямі і ідэаламі, якая мае агульныя рысы ў матэрыяльнай культуры, эканоміцы, ладзе жыцця і г. д. (напрыклад, заходнееўрапейская, індыйская, кітайская цывілізацыі).

Шавіні́зм (фр. chauvinisme, ад імя Н. Шавена, салдата, прыхільніка заваявальнай палітыкі Напалеона Банапарта) — крайняя форма нацыяналізму. Грунтуецца на прапагандзе нацыянальнай выключнасці, выяўляецца ў проціпастаўленні інтарэсаў адной нацыі інтарэсам іншых, распальванні міжнацыянальных непрыязнасці і нянавісці.

Экспа́нсія (ад лац. expansio — распаўсюджванне) — 1) пашырэнне (часта гвал­тоўнае) сферы эканамічнага і палітычнага панавання дзяржаў або грамадскіх груп; 2) распаўсюджванне чаго-небудзь за першапачатковыя межы.

Экспрапрыя́цыя (фр. expropriation, ад лац. ex — ад, з і proprius — уласны) — прымусовае пазбаўленне ўласнасці аднаго грамадскага класа іншым.

Эмба́рга (ад ісп. embargo — накладанне арышту, забарона) — забарона дзяржаўнай уладай увозу ў краіну або вывазу з яе тавараў, валюты, золата, каштоўных папер.

Этаты́зм (ад фр. etat — дзяржава) — паняцце, якое абазначае ўзмацненне ролі дзяржавы ў эканамічным, сацыяльным і культурным жыцці грамадства.